L-immaġni, meħuda minn kamera nassa pożizzjonata biex timmonitorja l-movimenti tal-ors kannella, hija l-ewwel "prova" tal-preżenza tiegħu fit-Trentino. Huwa interċetta qattus selvaġġ. Qed nitkellmu dwar Monte Bondone, magħruf minn ħafna għall-isfruttamenti kbar tiegħu fiċ-ċikliżmu.
Dan huwa l-ewwel avveniment, u għalhekk storiku, parti mill-espansjoni tal-ispeċi tal-qattus selvaġġ fir-reġjun ta’ Triveneto, li qed tiġġenera interess u kurżità kbira madwar il-pajjiż. Qed nitkellmu dwar il-qattus selvaġġ Ewropew (Felis silvestris), speċi protetta mil-leġiżlazzjoni Ewropea (Anness IV tad-Direttiva dwar il-Ħabitats 43/92 KEE) u nazzjonali (Artikolu 2 tal-Liġi Nru 157/92). Kampjun ġie fotografat fil-5 ta’ Jannar fuq l-għoljiet tal-lvant ta’ Monte Bondone, f’altitudni ta’ madwar 650 metru.
Il-qattus selvaġġ Ewropew jista' jiġi distint mill-qattus domestiku b'diversi karatteristiċi interni u esterni, iżda anke sempliċement eżami tad-disinn u l-kulur tal-pil tiegħu jippermetti li jiġi rikonoxxut b'mod preċiż.
Dan ippermetta l-identifikazzjoni tal-annimal maqbud min-nassa tal-kamera. Dan inkiseb primarjament grazzi għall-għarfien miksub mill-istudju ġenetiku u morfoloġiku ta’ aktar minn mitt qattus selvaġġ mir-reġjun ta’ Triveneto (mill-Mużew Friuljan tal-Istorja Naturali u Ispra), li enfasizza kongruwenza notevoli bejn il-kriterji ta’ identifikazzjoni morfoloġika u ġenetika. B’mod partikolari, il-karatteristiċi distintivi ewlenin huma d-denb imdawwar b’ċrieki suwed separati b’mod distint, l-istrixxa vertebrali sewda li tieqaf qabel l-oriġini tad-denb, il-widnejn ta’ lewn okra mingħajr ponta sewda, erba’ strixxi suwed fir-reġjun oċċipitali-ċervikali (tnejn fuq kull naħa), erba’ strixxi toraċiċi vertikali suwed, u l-isfond ta’ lewn il-ħuxlief tal-pil.
Skont esperti li jaħdmu fuq l-ispeċi fil-Friuli Venezia Giulia, is-Slovenja, it-Toskana, u l-Ġermanja, li raw ir-ritratti, huwa raġel żagħżugħ. Dan huwa l-ewwel rekord tal-preżenza ta’ din l-ispeċi fit-Trentino, li l-oriġini tagħha għadha inċerta, forsi marbuta mal-popolazzjoni fil-provinċja ġara ta’ Belluno. Lanqas m’hemm rekords storiċi tal-preżenza ta’ dan il-felin fit-Trentino.
Il-qattus selvaġġ Felis silvestris huwa maqsum f'diversi sottospeċi, maqsuma fi tliet gruppi kbar:
1. silvestris, tipika tas-subkontinent Ewropew;
2. lybica, purament Afrikana, li minnha ġejjin il-qattus tad-dar u l-qattus selvaġġ Sardinjan;
3. ocreata, mifruxa fl-Asja.
Il-qattus selvaġġ Ewropew (Felis s. silvestris) qatt ma ġie domestikat. Primarjament notturn u elużiv ħafna, jgħix f'foresti termofiliċi b'weraq wiesa', ġeneralment f'altitudnijiet baxxi sa medji. Jiekol minn mammiferi żgħar, iżda ż-żgħar jaqbdu wkoll anfibji, rettili, ħut, u insetti kbar. Qattus selvaġġ Ewropew maskili jiddefendi territorju tal-kaċċa li jvarja minn 2 sa 10 kilometri kwadri. Jimmarka t-territorju tiegħu bit-titjir tal-awrina u l-grif fuq siġar mhux maħduma, u jiddefendih b'wirjiet intimidanti lejn irġiel potenzjali oħra aktar milli b'ġlied feroċi. In-nisa li jrabbu ġeneralment huma tollerati fil-firxiet tal-irġiel. Il-qattus selvaġġ Ewropew ibaħħar darba fis-sena. It-tgħammir iseħħ fir-rebbiegħa, bejn Frar u Marzu. Wara tqala ta' xahrejn, jitwieldu 2-3 qtates żgħar, li jkunu diġà indipendenti sal-ħarifa.
Il-qtates selvaġġi u l-qtates domestiċi huma potenzjalment interfertili, iżda fin-natura hemm ostakli fl-imġiba li jillimitaw it-tnissil bejn it-tnejn. Fl-Italja, il-perċentwal ta' ibridi jvarja minn 2,1% (ibridi probabbli F1, jiġifieri, l-ewwel ġenerazzjoni) sa 8,3% (ibridi probabbli ta' diversi antenati), iżda f'partijiet oħra tal-Ewropa jvarja konsiderevolment (l-Ungerija u Thüringen: 40%, l-Iskozja: 80%, eċċ.).
Mill-1960 'l hawn, l-abbandun tal-kampanja fl-Italja wassal għal ritorn drammatiku tal-foresti, li qatt ma kienu daqshekk żviluppati fl-Alpi, għall-inqas minn żmien ir-Rumani. Dan iffavorixxa ħafna vertebrati tal-foresti, inkluż il-qattus selvaġġ Ewropew. Illum fl-Italja, huwa stmat li hemm mill-inqas 1300 qattus selvaġġ Ewropew, imqassma madwar l-Appennini, Sqallija, u l-Grigal u l-Majjistral tal-Italja. F'din tal-aħħar żona, l-ispeċi kienet spiċċat fis-snin ħamsin, iżda dan l-aħħar uriet sinjali ta' rkupru (2017).
Fir-reġjun ta’ Triveneto, l-ispeċi qed tesperjenza perjodu ta’ espansjoni mgħaġġla, li beda fis-snin sittin u sebgħin. F’dawn l-inħawi, il-qattus selvaġġ issa huwa komuni; minn Friuli Venezia Giulia, fejn qed jilħaq saħansitra l-pjanuri, fil-bidu tas-snin tmenin beda jippenetra l-Grigal ta’ Veneto (1983: Mount Millifret, provinċja ta’ Treviso). Matul l-aħħar tletin sena, l-ispeċi saret dejjem aktar komuni fil-Prealpi ta’ Treviso (madwar Vittorio Veneto, Cansiglio u l-muntanji tal-madwar) u fil-Prealpi ta’ Belluno, fejn dan l-aħħar laħaq il-Park Nazzjonali tad-Dolomiti ta’ Belluno (Val Maè u Val Costa dei Nass, 2013-2014), Col Visentin (2015-2018) u Val Cordevole (23 ta’ Jannar 2018).
Uffiċċju Stampa tal-Provinċja ta' Trento
___________________________________________
